Σχεδιασμός και Φυσιογνωμία του ΠΠΣ
Η ίδρυση του Τμήματος και η διαμόρφωση του προγράμματος σπουδών του έγινε μετά από ενδελεχή μελέτη και διαβούλευση με ειδήμονες ακαδημαϊκούς κορυφαίων Πολυτεχνείων της αλλοδαπής, καθώς και με σημαντικές προσωπικότητες της ελληνικής ακαδημαϊκής και επιχειρηματικής κοινότητας. Η διεθνής εμπειρία παρόμοιων Τμημάτων ή/και Προγραμμάτων Σπουδών σε Πανεπιστήμια του εξωτερικού κατέδειξε ότι η βασική παιδεία του Μηχανικού αποτελεί εφαλτήριο για την εκπαίδευση επιστημόνων που είναι σε θέση να αξιοποιήσουν ανεπτυγμένες ποσοτικές μεθόδους στην χρηματοοικονομική και την επιστημονική διοίκηση με σημαντικότατα αποτελέσματα. Έχοντας αναγνωρίσει τη σημαντική αυτή ανάγκη αλλά και ευκαιρία, οι ακαδημαϊκά ανεπτυγμένες χώρες της Ευρώπης και των ΗΠΑ διαθέτουν συγκροτημένα Προγράμματα Προπτυχιακών Σπουδών, τα οποία εκπαιδεύουν εξαρχής τον φοιτητή στις διεπαφές της Μηχανικής µε την Οικονομία και τη Διοίκηση. Ως εκ τούτου, προβεβλημένος στόχος του Τμήματος Μηχανικών Οικονομίας και Διοίκησης, από την αρχή του σχεδιασμού και της ίδρυσής του, είναι η εκπαίδευση και η κατάρτιση εξειδικευμένων Μηχανικών με ισχυρό διεπιστημονικό γνωστικό υπόβαθρο, ικανών να ανταποκρίνονται πλήρως στις ανάγκες της Οικονομίας της Πληροφορίας και των Υπηρεσιών. Ο στόχος αυτός συνάδει και με τη ευρύτερη στρατηγική του Πανεπιστημίου Αιγαίου, η οποία υποστηρίζει την δημιουργία καινοτόμων προγραμμάτων σπουδών σε αναδυόμενες διεπιστημονικές περιοχές, όπως αυτές της Μηχανικής με την Οικονομία και τη Διοίκηση.
Το ΠΠΣ του Τμήματος έχει σχεδιαστεί και χτιστεί με βάση την ισορροπία γνωστικών αντικειμένων που είναι αναγκαία για τη διαμόρφωση των στελεχών της νέας εποχής. Διακρίνεται από εσωτερική συνέπεια, καινοτομία και αντικατοπτρίζει το όραμα δημιουργίας του Τμήματος να προβάλλει γνωστικά αντικείμενα αιχμής που διδάσκονται σε διεθνώς αναγνωρισμένα Πανεπιστήμια, λαμβάνοντας όμως υπόψη τις ιδιαιτερότητες της ελληνικής οικονομίας. Όσον αφορά στον εκπαιδευτικό προσανατολισμό του Τμήματος, αυτός εστιάζει στην εξισορροπούμενη κάλυψη γνωστικών αντικειμένων θετικών επιστημών – μηχανικής, μαθηματικών, φυσικής, και πληροφορικής – γεγονός που έχει οδηγήσει σε ένα ιδιαίτερα ενισχυμένο πρόγραμμα μαθημάτων κορμού στις επιστήμες του Μηχανικού. Συγχρόνως, το ΠΠΣ. έχει ένα έντονο διεπιστημονικό προφίλ και στοχεύει να καλλιεργήσει εκείνες τις γνώσεις και δεξιότητες που δίνουν ένα διακριτό προφίλ (ή συγκριτικό πλεονέκτημα) στον/στην Μηχανικό Οικονομίας και Διοίκησης ώστε αυτός/ή να αποτελέσει τον ενδιάμεσο κρίκο ανάμεσα στους «παραδοσιακούς» Μηχανικούς και στα «κλασικά» διοικητικά-οικονομικά στελέχη. Παράλληλα, συνδυάζοντας αρμονικά τα πεδία της Μηχανικής, της Οικονομίας και της Διοίκησης, το Τμήμα διεξάγει σύγχρονη διεπιστημονική έρευνα που προάγει την παραγωγή νέας γνώσης και καινοτομίας στους τομείς της Χρηματοοικονομικής Μηχανικής (Financial Engineering) και της Μηχανικής της Διοίκησης (Management Engineering). Αποτέλεσμα αυτών είναι το Τμήμα να εκπαιδεύει Μηχανικούς με διεπιστημονικό γνωστικό υπόβαθρο, ικανούς να ανταποκριθούν άμεσα στις τεχνολογικές, αλλά και στις αυξημένες οικονομικές και διοικητικές απαιτήσεις του επαγγέλματος του Μηχανικού Οικονομίας και Διοίκησης, ώστε να μπορέσουν να λειτουργήσουν αποτελεσματικά στο πλαίσιο της σύγχρονης επιχείρησης και στις μεταβαλλόμενες οικονομικές συνθήκες εντός και εκτός Ελλάδας.
Για την απόκτηση του τίτλου σπουδών απαιτείται η φοίτηση επί δέκα (10) εξάμηνα σπουδών και η συγκέντρωση συνολικά τριακοσίων (300) τουλάχιστον πιστωτικών μονάδων (ECTS), εκ των οποίων τριάντα (30) μονάδες αντιστοιχούν στην επιτυχή υποβολή διπλωματικής εργασίας (υποχρεωτική) και διακόσιες εβδομήντα (270) μονάδες στην επιτυχή εξέταση των υπολοίπων μαθημάτων.
Το ΠΠΣ αποβλέπει σε μαθησιακά αποτελέσματα που εστιάζουν στην απόκτηση άριστων θεωρητικών γνώσεων των αποφοίτων στα γνωστικά αντικείμενα που θεραπεύει, αλλά και πρακτικών δεξιοτήτων που θα τους δώσουν τη δυνατότητα να εφαρμόσουν τη θεωρητική αυτή γνώση σε επιχειρησιακά και επιχειρηματικά προβλήματα. Σημαντικό ζητούμενο για τους/τις απόφοιτους είναι η απόκτηση κοινωνικών δεξιοτήτων έτσι ώστε να διαδραματίσουν πρωταγωνιστικό ρόλο τόσο στο εργασιακό όσο και στο κοινωνικό περιβάλλον στο οποίο θα βρεθούν.
Η επίτευξη των μαθησιακών αυτών αποτελεσμάτων απασχολεί το Τμήμα σε μεγάλο βαθμό και εξετάζεται συνεχώς μέσω των επαφών με τους αποφοίτους του αλλά και σύμφωνα με τη γνώμη εξωτερικών εμπειρογνωμόνων και εργοδοτών που δραστηριοποιούνται σε σχετικούς κλάδους. Η ανατροφοδότηση από τους απόφοιτους του Τμήματος γίνεται μέσω επαφών με το Σύλλογο Αποφοίτων, ενώ συζητήσεις και διαβουλεύσεις περί των μαθησιακών αποτελεσμάτων πραγματοποιούνται και με το επιχειρηματικό κόσμο μέσω συζητήσεων και επαφών είτε μέσω συνεδρίων, -όπως αυτό που διοργανώθηκε το Φεβρουάριο-Μάρτιο του 2007 με θέμα τα χαρακτηριστικά και τις απαιτήσεις στελέχωσης των επιχειρήσεων στους σημαντικότερους κλάδους της ελληνικής Οικονομίας- είτε μέσω του θεσμού της Πρακτικής Άσκησης, που έχει ως σκοπό την άμεση διασύνδεση των θεωρητικών και εργαστηριακών σπουδών των φοιτητών/ριών με την πρακτική εφαρμογή, την απόκτηση εμπειρίας/προϋπηρεσίας, την εξοικείωσή τους με τις παραγωγικές διαδικασίες αλλά αποτελεί και διεπαφή με τον επιχειρηματικό κόσμο. Αξίζει να σημειωθεί ότι με το θεσμό της Πρακτικής Άσκησης, ο οποίος αποτελεί μια σημαντική δυνατότητα εργασιακής εμπειρίας, έχει οργανωθεί η τοποθέτηση των φοιτητών/τριών σε αμειβόμενες θέσεις εργασίας κατά τη διάρκεια των σπουδών τους, δίνοντας τους έτσι τη δυνατότητα να έλθουν σε άμεση επαφή με την επιχειρησιακή και εργασιακή πραγματικότητα, να γνωρίσουν την παραγωγική διαδικασία, όπως αυτή αναπτύσσεται μέσα στις ίδιες τις οικονομικές μονάδες και να παρακολουθήσουν τις σύγχρονες εξελίξεις στις μορφές οργάνωσης, ώστε να προσαρμοστούν στη δυναμική των νέων τεχνολογιών και των διαφόρων εξελισσόμενων κλάδων και επιχειρήσεων, καθώς και να δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες για τη μελλοντική ένταξη τους στον επαγγελματικό χώρο και να διευκολυνθεί ο επαγγελματικός προσανατολισμός τους. Μάλιστα, με βάση τα ερωτηματολόγια αξιολόγησης που συμπληρώθηκαν από τους ασκούμενους/ες φοιτητές/τριες, καταγράφεται η ικανοποίηση τους από τις εργασίες που τους ανατέθηκαν. Επίσης το 96% των ερωτηθέντων θεωρεί ότι η συμμετοχή στο πρόγραμμα Πρακτικής Άσκησης μπορεί να επηρεάσει αρκετά ή πολύ θετικά τη μετέπειτα επαγγελματική σταδιοδρομία τους. Η επιτυχία του προγράμματος Πρακτικής Άσκησης, γίνεται αντιληπτή μέσω της δυνατότητας μετεξέλιξης των θέσεων Πρακτικής Άσκησης σε ευκαιρίες μόνιμης απασχόλησης των διπλωματούχων του Τμήματος στους φορείς υποδοχής. Σε αρκετές περιπτώσεις οι φορείς υποδοχής έχουν απορροφήσει τους εκπαιδευόμενους φοιτητές και μετέπειτα διπλωματούχους με χαρακτηριστικά παραδείγματα την εταιρεία Ernst & Young LLP, την Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος Α.Ε., την εταιρεία Νotos Com Συμμετοχές κ.α. Η ανατροφοδότηση αυτή, μαζί με τις μαρτυρίες των αποφοίτων του Τμήματος και τις σύγχρονες εξελίξεις στον τομέα της έρευνας και της τεχνολογίας, αποτελούν πηγές άντλησης νέων γνώσεων που πρέπει να ενσωματωθούν, όταν αυτό κρίνεται απαραίτητο, στο ΠΠΣ.
Να σημειωθεί τέλος, ότι επιχειρείται συνεχώς από τα μέλη ΔΕΠ και τους συνεργαζόμενους/ες διδάσκοντες/ουσες του Τμήματος, η ενσωμάτωση στη διδασκαλία νέων θεωριών, μεθοδολογιών, προσεγγίσεων και αποτελεσμάτων που δημοσιεύονται σε πρακτικά διεθνών επιστημονικών συνεδρίων και σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά, έτσι ώστε οι γνώσεις που παρέχονται στους/στις φοιτητές/τριες να είναι άρρηκτα συνδεδεμένες με την έρευνα και τις σύγχρονες επιστημονικές εξελίξεις. Επιπλέον το Τμήμα θεωρεί ιδιαιτέρα σημαντική τη συμμετοχή των φοιτητών/τριών στην έρευνα (επιστημονικές δημοσιεύσεις και ερευνητικά προγράμματα), και για το λόγο αυτό την ενθαρρύνει, καθώς αυτό τους προσδίδει επιπλέον εφόδια και γνώσεις, και για το λόγο αυτό παρακολουθεί τη συμμετοχή τους μέσω των αντίστοιχων δεικτών ποιότητας (Παράτημα Β6).
Δομή του ΠΠΣ
Όσον αφορά στην δομή του ΠΠΣ, αυτή είναι σχεδιασμένη με τρόπο που να διασφαλίζει την ομαλή μετάβαση των φοιτητών/τριών σε όλα τα στάδια σπουδών. Αυτό επιδιώκεται με την επίτευξη μιας ισορροπίας ανάμεσα στις επιστήμες του Μηχανικού και στις επιστήμες της Διοίκησης και της Χρηματοοικονομικής. Ειδικότερα, ο/η φοιτητής/τρια παρακολουθεί τα πρώτα χρόνια τρείς βασικούς άξονες μαθημάτων: Μαθήματα Θετικών Επιστημών και Πληροφορικής, Μαθήματα Επιστήμης του Μηχανικού (engineering science) και Μαθήματα Διοίκησης και Χρηματοοικονομικής. Τα μαθήματα αυτά του/της παρέχουν τις βάσεις και το απαραίτητο υπόβαθρο για τα Μαθήματα Κατεύθυνσης, τα οποία διδάσκονται στο 4ο και 5ο έτος σπουδών και είναι απαραίτητα για την ειδίκευση στον τομέα που θα επιλέξει. Οι κατευθύνσεις αυτές είναι (i) η Χρηματοοικονομική Μηχανική και (ii) η Μηχανική της Διοίκησης.
Τα μαθήματα της Χρηματοοικονομικής Μηχανικής προσφέρουν εξειδίκευση σε θέματα που σχετίζονται με τους γενικούς μηχανισμούς λειτουργίας και συμπεριφοράς της αγοράς των χρηματοοικονομικών προϊόντων, τις κύριες τεχνικές διαχείρισης χαρτοφυλακίου και βέλτιστης απόδοσης γενικών χρηματοοικονομικών επενδύσεων, τη διαχείριση του χρηματοοικονομικού κινδύνου και τη χρηματοδότηση επενδύσεων υψηλού κινδύνου, τη σύνθεση, τη συμπεριφορά και την απόδοση κλασικών αλλά και νέων χρηματοοικονομικών προϊόντων, τον προσδιορισμό της ελκυστικής τιμής αγοράς και πώλησης διαπραγματεύσιμων χρηματοοικονομικών προϊόντων, την ανάλυση χρονοσειρών, τη χρηματοοικονομική πρόβλεψη, τη στοχαστική μοντελοποίηση και την παρακολούθηση πολύπλοκων δυναμικών οικονομικών και χρηματο-οικονομικών συστημάτων, θέματα συναλλαγματικών ισοτιμιών, ειδικές τραπεζικές υπηρεσίες, αρχές αναλογιστικής και ασφαλιστικής επιστήμης κλπ.
Η Μηχανική της Διοίκησης προσφέρει εξειδίκευση σε θέματα που σχετίζονται με τον χρονικό και τεχνικο-οικονομικό προγραμματισμό έργων, τον προγραμματισμό και έλεγχο της παραγωγικής διαδικασίας, τον έλεγχο αποθεμάτων, τον προγραμματισμό πόρων, τον σχεδιασμό και την παραγωγή προϊόντων με τη βοήθεια ηλεκτρονικού υπολογιστή, τη λήψη αποφάσεων, οικονομοτεχνικές μελέτες, business & marketing plans, τη διαχείριση εφοδιαστικής αλυσίδας και τα logistics, την ανάπτυξη και εφαρμογή συστημάτων διασφάλισης ποιότητας, θέματα ανθρώπινου δυναμικού, μεθοδολογίες και μοντέλα διαχείρισης επιχειρησιακών διαδικασιών, καθώς και Πληροφοριακά Συστήματα που τις υποστηρίζουν, το σχεδιασμό και την ανάπτυξη εφαρμογών ηλεκτρονικής επιχειρηματικότητας (e-business), την κάλυψη επιχειρησιακών αναγκών σχετικά με υπηρεσίες στον παγκόσμιο ιστό (web services), σύγχρονες τεχνικές για την αξιολόγηση και αξιοποίηση του ηλεκτρονικού επιχειρείν (web-enabled analytics), τεχνολογίες επιχειρηματικής ευφυΐας (business intelligence) κλπ.
Επιπλέον αυτών, τα Μαθήματα Γενικής Επιλογής, τα οποία είναι μαθήματα γενικότερου ενδιαφέροντος, επιτρέπουν τον εμπλουτισμό των γνώσεων του/της φοιτητή/τριας με θέματα σημαντικά για τη διαμόρφωση των δεξιοτήτων ενός Μηχανικού Οικονομίας και Διοίκησης.
Το συνολικό υπόβαθρο που αποκτά ο/η φοιτητής/τρια από όλα τα μαθήματα είναι απαραίτητο εργαλείο για την εκπόνηση της Διπλωματικής Εργασίας, η οποία δύναται να ξεκινά κατά το ένατο εξάμηνο σπουδών και ολοκληρώνεται στο δέκατο. Ο Κανονισμός ΠΠΣ (Παράρτημα Β4.1) ρυθμίζει τις κατάλληλες προϋποθέσεις μεταπτυχιακής διπλωματικής εργασίας που πρέπει να πληροί η διπλωματική εργασία, καθώς και θέματα επιβλέποντα και 3-μελούς εξεταστικής επιτροπής, διακριτού θέματος ειδίκευσης, ανάθεσης, εκπόνησης, διάρκειας, αξιολόγησης αλλά και μονάδων ECTS.
Το ΠΠΣ είναι σχεδιασμένο με τέτοιο τρόπο ώστε η ύλη όλων των προαναφερθέντων μαθημάτων να είναι ορθολογικά κατανεμημένη. Κάθε εξάμηνο αντιστοιχεί σε 30 πιστωτικές μονάδες (ECTS). Για την απόκτηση του τίτλου σπουδών απαιτείται η φοίτηση επί δέκα (10) εξάμηνα σπουδών και η συγκέντρωση συνολικά τριακοσίων (300) τουλάχιστον πιστωτικών μονάδων (ECTS), εκ των οποίων τριάντα (30) μονάδες αντιστοιχούν στην επιτυχή υποβολή διπλωματικής εργασίας (υποχρεωτική) και διακόσιες εβδομήντα (270) μονάδες στην επιτυχή εξέταση των υπολοίπων μαθημάτων.
Πιο συγκεκριμένα, ένας/μία φοιτητής/τρια του Τμήματος, για την απόκτηση Διπλώματος απαιτείται να πληροί τις ακόλουθες προϋποθέσεις:
- Να έχει επιτύχει στα σαράντα ένα (41) Μαθήματα Κορμού
- Να έχει επιτύχει στα επτά (7) Υποχρεωτικά Μαθήματα Κατεύθυνσης
- Να έχει επιτύχει σε τουλάχιστον τρία (3) Μαθήματα Επιλογής Κατεύθυνσης
- Να έχει επιτύχει σε τουλάχιστον δύο (2) Μαθήματα Γενικής Επιλογής
- Να έχει ολοκληρώσει επιτυχώς τη Διπλωματική του Εργασία.
Το ΠΠΣ του Τμήματος απονέμει στους/στις αποφοίτους του Δίπλωμα Μηχανικού Οικονομίας και Διοίκησης και στην Αναλυτική Κατάσταση βαθμολογίας εκάστου/ης Διπλωματούχου αναφέρεται το αντικείμενο της κατεύθυνσης που έχει ακολουθήσει. Σύμφωνα με το ΦΕΚ 4376/Β’/02.10.2018, η επιτυχής ολοκλήρωση του πρώτου κύκλου σπουδών του Τμήματος Μηχανικών Οικονομίας και Διοίκησης, οδηγεί στην απονομή ενιαίου και αδιάσπαστου τίτλου σπουδών μεταπτυχιακού επιπέδου (integrated master), στην ειδικότητα του Τμήματος, επιπέδου 7 του Εθνικού και Ευρωπαϊκού Πλαισίου Προσόντων.
Διεθνής Διάσταση κι Επαγγελματική Αναγνώριση του ΠΠΣ
Εν κατακλείδι, το ΠΠΣ του Τμήματος, έχει σχεδιαστεί με σκοπό την παροχή εκπαίδευσης και την παραγωγή έρευνας υψηλού επιπέδου, την σύναψη εθνικών και διεθνών συνεργασιών που θα προωθήσουν την αναγνώριση τόσο του Τμήματος όσο και του Ιδρύματος, τη σύνδεση του με την αγορά εργασίας καθώς και την προώθηση της αριστείας και της καινοτομίας, λαμβάνοντας πάντοτε υπόψη τις αρχές της διαρκούς βελτίωσης του. Τα παραπάνω αποτελούν τους πυλώνες των στρατηγικών στόχων του Τμήματος όπως αυτοί αποτυπώνονται στην Πολιτική Ποιότητας (Παράρτημα Β2), στόχοι που συνδέονται άρρηκτα με τους στρατηγικούς στόχους του Ιδρύματος (Παράρτημα Β10.8), καθώς αποσκοπούν στη συνεχή αναβάθμιση του ΠΠΣ, στην προώθηση της έρευνας, στη εθνική και διεθνή αναγνώριση του Τμήματος, στη συμβολή του Τμήματος στην τοπική και όχι μόνο κοινωνία μέσω της συνεργασίας με κοινωνικούς φορείς, στην προσέλκυση φοιτητών/τριών και επιστημονικού προσωπικού υψηλού επιπέδου και στην επαρκή στελέχωση του.
Το ΠΠΣ υλοποιείται με τρόπο που το αναδεικνύει εφάμιλλο με ΠΠΣ που υλοποιούνται σε πολλές χώρες ανά τον κόσμο, σε διεθνούς φήμης Πανεπιστήμια στα οποία προσφέρονται παρεμφερείς σπουδές, όπως στη Γερμανία, χώρα με μεγάλη παράδοση σε οικονομολόγους Μηχανικούς, στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου η δομή πολλών προγραμμάτων σπουδών ακολουθεί το γερμανικό σύστημα εκπαίδευσης οικονομολόγων Μηχανικών, στις ΗΠΑ, όπου εκπαιδεύονται Μηχανικοί σε θέματα διοικητικής επιστήμης, επιχειρησιακής έρευνας, οικονομικής μηχανικής, κτλ., στην Ολλανδία, όπου δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στην εκπαίδευση Μηχανικών Οικονομίας και Διοίκησης, στη Γαλλία, όπου οι Σχολές Μηχανικών παρέχουν δίπλωμα Μηχανικού χωρίς συγκεκριμένη ειδίκευση αλλά οι απόφοιτοι εργάζονται σε αντικείμενα όπως αυτά που θεραπεύει το ΤΜΟΔ (Banking, Finance, Consulting, Audit, Information Technologies).
Ο παραπάνω σχεδιασμός του ΠΠΣ του Τμήματος σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα και τις διεθνείς πρακτικές έχει σαν αποτέλεσμα να εφοδιάζει τους αποφοίτους με όλα τα απαραίτητα προσόντα και γνώσεις που τους καθιστούν απολύτως ικανούς να συμμετέχουν σε ποικίλα προγράμματα μεταπτυχιακών και διδακτορικών σπουδών, αλλά κυρίως τους καθιστούν αναγκαίους στην αγορά εργασίας. Σχετική έρευνα αποφοίτων του Τμήματος από 27/11/2015 έως 18/05/2018 (Παράρτημα Β10.2) δείχνει ότι το 59% από αυτούς εργαζόταν κατά τη διάρκεια της έρευνας (13/06/2018 -18/09/2018) ενώ το 24% συνέχιζε τις σπουδές του σε μεταπτυχιακό και διδακτορικό επίπεδο. Σύμφωνα με την ίδια έρευνα, αξίζει να σημειωθεί ότι το 92% των αποφοίτων που συμμετείχαν στην έρευνα βρήκε την πρώτη τους εργασία σε διάστημα ενός χρόνου.